Nazar mı, Büyü mü? Nasıl Ayırt Edilir?
İkisi de Haktır, İkisi de Aynı Şey Değildir
Nazar mı değdi, büyü mü yaptılar? Bana yazanların bir kısmı soruyu tam böyle soruyor. Altında yatan soru ise şu: bu ağırlığın doğru bir adı var mı, varsa yolu belli mi?
Önce ikisinin ne olduğunu ayıralım. Nazar, bir bakışın bıraktığı ağırlıktır. Bakan kişinin kötü niyetli olması gerekmez; hayranlıkla, imrenerek, hatta sevgiyle bakıp da Allah'ı anmayı unutan bir göz de değdirir. Resûlullah “Göz haktır” buyurmuştur (Buhârî, Tıb; Müslim, Selâm). Büyü ise bir bakış değil, bir ameldir. Birinin sağlığını, evini, iradesini ya da kısmetini bükmek için yapılan haram bir iştir. Bakara sûresinin 102. âyeti büyünün gerçek olduğunu bildirir ve onun da Allah'ın izni olmadan kimseye zarar veremeyeceğini söyler (Bakara sûresi, 2/102).
Kur'an bu ikisini birbirine karıştırmaz. Felak sûresi bir sığınma duasıdır ve düğümlere üfleyenin kötülüğünü, haset edenin kötülüğünden ayrı sayar:
De ki: “Yarattığı şeylerin kötülüğünden, karanlığı çöktüğü zaman gecenin kötülüğünden, düğümlere üfleyenlerin kötülüğünden, haset ettiği zaman hasetçinin kötülüğünden, sabah aydınlığının Rabbine sığınırım.” (Felak sûresi, 113/1-5)
Klasik tefsirler düğümlere üfleyenleri sihir yapanlar olarak anlar. Âlimler haset edenin kötülüğünün içine göz değmesini de sayar. Yani ikisi de gerçektir ve ikisi ayrı ayrı anılır.
Nazar Bir Anda Değer, Büyü Bir Düzen Kurar
Ayrımın ilk ölçüsü zamandır. Nazar bir anda değer. Bir bakış olur ve bir ağırlık kalır; bu yüzden nazar tablosunun çoğu zaman bir öncesi ve bir sonrası vardır. Yeni alınan bir ev, verilen bir müjde, kalabalık bir düğün. Kişi o tarihi ilk anlatışta söylemez, ama sorulunca hatırlar.
Büyü bir an değil, bir düzen kurar. Aynı saatte bölünen uyku, aynı cümlede patlayan kavga, her seferinde son anda bozulan aynı iş. Düzen bir kez yerleştiği için gündelik rahatlamayla dağılmaz; iyi bir gün gelir, ardından aynı tablo yerine oturur.
Nazarın seyrini nazar ne kadar sürer yazısında ayrıca anlattım. Kısa hali şu: bakış yeniden gelmedikçe nazar çoğu vakada günler içinde hafifler. Hafifleyen şey nazar olabilir. Hafiflemeyenin adına başka bakmak gerekir.
Yan Yana Konunca Beş Fark Görünür
Aşağıdaki tablo bir hüküm değil, bana yazılan tablolarda tekrar eden desendir.
| Bakılan şey | Nazar | Büyü |
|---|---|---|
| Başlangıç | Bir övgü, haber ya da kalabalıktan sonra | Çoğu zaman tarihsiz, yavaş yavaş |
| Nereye yayılır | Bedene ve güce: halsizlik, baş ağrısı, isteksizlik | Uykuya, eve, işe ve ilişkiye birlikte |
| Seyir | Bakış tekrar gelmezse günler içinde hafifler | Dalgalanır ama yerleşir, haftalarca sürer |
| Okuyunca | Çoğu vakada rahatlama gelir | Rahatlama kısa sürer ya da hiç gelmez |
| Kaynak | Kasıtsız da olabilir | Kasıtla yapılır |
Satırların hiçbiri tek başına bir şey kanıtlamaz. Okurken esnemek de, tek bir kötü gece de nazar ya da büyü demek değildir.
Büyüden Yana Ağır Basan İşaretler
Tablo nazar ile büyüyü ayırır. Şimdi tersinden soralım: hangi işaretler büyü ihtimalini nazara göre ağırlaştırır?
- Başlangıç tarihi yoktur. Ne zaman başladığını sorduğumda kişi “yavaş yavaş” der, bir düğünü ya da bir haberi gösteremez.
- Birden çok yer aynı ay içinde bozulur. Uyku, ev, iş ve ilişki aynı yöne gider.
- Okuma rahatlatmaz ya da rahatlama kısa sürer. Âyetel Kürsî okunan gece iyi geçer, ertesi gece aynı sıkışma geri gelir.
- Sevgi sebepsiz tersine döner. Eşe, nişanlıya ya da çok yakın birine karşı bir hafta içinde gelen soğukluk, tiksinti ya da itme. Ama bunu tek başına büyü saymak yanlış olur. Evlilikteki soğukluğun büyük kısmı büyüden değil, yorgunluktan, borçtan, kırgınlıktan ya da yeni bir ilişkiden gelir ve önce onlara bakılır. Başka hiçbir sebep bulunamıyorsa ve değişim bir sabaha sığacak kadar ani olduysa bu işaret ağırlık kazanır.
- Tablo aylardır aynı.
Bunlardan biri kimseyi büyülü yapmaz. Ağırlık, birkaçı aynı dönemde bir araya gelince artar. Büyünün belirtilerini bütünüyle büyü belirtileri yazısında topladım.
İkisi de Olabilir, İkisi de Olmayabilir
Bunu uzaktan kesin söylemek mümkün değil. Bir yazıyı okuyarak teşhis konmaz; ben de sana yazdığın üç satırdan “nazar” ya da “büyü” diyemem. Bazı tablolarda ikisi birlikte bulunur, bazılarında hiçbiri yoktur.
Bu yüzden sıra değişmez. Önce hekim: tiroit hastalıkları, kansızlık, B12 ve D vitamini eksikliği, uyku apnesi, depresyon ve kaygı bozukluğu aynı tabloyu verebilir. Tahlilin temiz çıkıp tablonun sürmesi, manevi tarafa bakmak için yeterli bir sebeptir. Sürekli ses duymak, çok yoğun şüphe ya da günlerce süren taşkınlık gibi hâller iki türlü olabilir: bir kısmı hastalığın kendisidir ve tedavisi doktordadır, bir kısmında manevi bir yan da bulunabilir. İkisi birbirini dışlamaz. Hekimin verdiği ilacı hiçbir koşulda bırakma.
Göğüs ağrısı, nefes darlığı, bayılma, nöbet ya da kendine zarar verme düşüncesi varsa beklemeden 112'yi ara.
Nasıl bir tablo olduğunu kendi başına eleyebilirsin; hangisi olduğuna hüküm vermek ise bakımın işidir. Kendi tablonu sıra sıra elemek için üzerimde büyü var mı yazısı bir başlangıçtır.
Kim Yaptı Sorusu Ayrımın Parçası Değildir
Nazarda da büyüde de “kim” sorusu seni yanlış yere götürür. Tahmin çoğu zaman tutmaz ve aile içinde, komşuda, iş yerinde yeni bir yara açar. Bakımda kimden geldiğini değil, ne olduğunu söylerim.
Bana Ne Yazarsan Ayrım Daha Çabuk Netleşir
Yazarken dört şeyi anlat. Bu hâl ne zaman başladı ve o gün ne vardı. Hangi yerler bozuldu: uyku mu, ev mi, iş mi, ilişki mi. Okuyunca ne oluyor. Hekimde ne çıktı.
Adını ve annenin adını alırım, durumuna bakarım. Nazar mı, büyü mü, ikisi birden mi, yoksa ikisi de değil mi, açıkça söylerim. Bir şey yoksa “yok” derim; olmayan şeyi var göstermem. Nazarsa ve büyüyse bakım yalnızca Kur'an ve dua iledir. Ücret tektir, ana sayfada açıkça yazılıdır; bakımdan sonra vefk, muska ya da çalışma gerekirse hiçbiri için ayrıca bir şey istenmez.
Bu arada yapabileceğin tek şey bellidir: abdestli ve niyet ederek Âyetel Kürsî, İhlâs, Felak ve Nâs'ı okumak. Bu herkesin hakkı olan bir korunmadır, bakımın yerini tutmaz. Neden korunduğunu Âyetel Kürsî büyüden korur mu yazısında anlattım.
Adı Doğru Konan Yükün Yolu da Belli Olur
Karşı kıyıda duran kişi bir sabah uyanır ve gecenin bölünmediğini fark eder. Eve girerken içi daralmaz. Kur'an'dan bir sayfa okur, namazı daralmadan kılar. Güzel bir haberi verirken ürkmez, bir iş görüşmesine korkmadan gider. Sıradan bir sabah, ama uzun zamandır yaşanamamış bir sabah.
Varılacak yerin en üst basamağı huzurdur ve engelsiz bir ibadettir. Oraya giden yol, ağırlığın adını doğru koymaktan başlar; nazara büyü, büyüye nazar demek de insanı yanlış kapıya götürür. Yazdığında ikisini birlikte ayırırım.
Ne zaman başladığını, ne olduğunu ve şimdi neyin sürdüğünü anlat. Sebebe sarılırız, şifayı veren Allah'tır. Yaz, birlikte bakalım. Netice Allah'tandır.
Sıkça Sorulan Sorular
Nazar mı büyü mü olduğu nasıl anlaşılır?
Tek bir belirtiden anlaşılmaz, desenden anlaşılır. Nazar çoğu zaman bir övgü ya da haberden sonra, bir tarihle başlar ve bakış tekrar gelmezse günler içinde hafifler. Büyü tarihsizdir, uykuya, eve ve ilişkiye birlikte yayılır, okumayla rahatlama kısa sürer. Kesin ayrım adın ve annenin adıyla bakıldığında çıkar. Önce hekim.
Nazarla büyü aynı belirtileri verir mi?
Kısmen verir. Halsizlik, uykusuzluk ve iç sıkıntısı ikisinde de görülür. Ayıran, belirtinin adı değil seyridir: nazar çoğu zaman bir tarihe bağlıdır ve hafifler, büyü yerleşir ve birden çok alana yayılır. Aynı belirtilerin tıbbi sebepleri de çok olduğu için sıra önce hekimdir.
Nazar mı büyü mü olduğunu kendim anlayabilir miyim?
Bir ölçüde eleyebilirsin: ne zaman başladığına, kaç alanın bozulduğuna ve okuyunca ne olduğuna bakarsın. Ama kesin hüküm veremezsin, ben de yazıdan veremem. Elemeyi hekimden başla, tahlil temizse ve tablo sürüyorsa yaz.
Nazar mı büyü mü diye hocaya yazmadan önce ne yapmalıyım?
Önce hekime git. Ardından ne zaman başladığını, hangi yerlerin bozulduğunu ve okuyunca ne olduğunu not et. Bu arada abdestli olarak Âyetel Kürsî, İhlâs, Felak ve Nâs okuyabilirsin. Hekimin verdiği ilacı bırakma.
Büyü yaptığından şüphelendiğim biri varsa ne yapmalıyım?
Kimseyi suçlama ve kimseyle yüzleşme. Tahmin çoğu zaman yanlış çıkar, aile ve komşulukta yeni bir yara açar. Bakım için kimin yaptığını bilmek gerekmez; ne olduğuna bakılır. Netice Allah'tandır.