Nazardan, Kazadan, Beladan Koruyan Dua Hangisidir?
Kaza, Bela ve Nazar Aynı Şey Değildir, Ama Aynı Kapıdan Girilir
Bana bu konuda yazanların çoğu aynı sırayı izliyor: önce bir olay, sonra bir şüphe, en sonunda “bir dua var mı?” sorusu. Ya bir kaza atlatılmış, ya hastane koridoru görülmüş, ya da aynı ay üst üste üç şey ters gitmiş. “Nazardan mı, kazadan mı, beladan mı?” diye soruyorlar, üçünü tek kelime gibi söyleyerek. Üçü aynı şey değil. Kaza, olup biten olaydır: araba, düşme, yangın. Bela, insanı sınayan ağır hâldir: hastalık, kayıp, uzun bir sıkıntı. Nazar ise bir bakışın insana, çocuğa ya da mala değmesidir ve Efendimiz'in (s.a.v.) “nazar haktır” dediği bildirilir (Buhârî ve Müslim).
Ayrımın pratik bir faydası var. Kaza için önce tedbir ve hekim gelir, bela için sabır ve destek, nazar için okuma ve gerekirse bakış. Dua üçüne birden sığınmaktır, çünkü üçü de Allah'ın elindedir.
Başımıza Gelen Yazılmıştır, Peki Dua Neden Edilir?
Kaza ve bela için Kur'an'ın ilk sözü şudur:
De ki: “Bizim başımıza ancak, Allah'ın bizim için yazdığı şeyler gelir. O bizim yardımcımızdır. Öyleyse mü'minler, yalnız Allah'a güvensinler.” (Tevbe sûresi, 9/51)
Hadîd sûresi aynı şeyi bir adım ileri götürür:
Yeryüzünde ve kendi nefislerinizde uğradığınız hiçbir musibet yoktur ki, biz onu yaratmadan önce, bir kitapta (Levh-i Mahfuz'da) yazılmış olmasın. Şüphesiz bu, Allah'a göre kolaydır. (Hadîd sûresi, 57/22)
Sonraki âyet bunun amacını söyler: elinden çıkana boş yere üzülmeyesin, eline geçenle de şımarmayasın. Yani bu âyetler korkuyu büyütmek için değil, yerine koymak için var. Başına gelen şey Allah'ın yazdığının dışında değildir. Ama bu, tedbiri bırak demek de değildir.
Sana bir şey sorayım: yazılmış bir şeyi dua değiştirmeyecekse neden dua ediyoruz? Cevap iki cümle ama ağır. Sebebe sarılmak bize emredildi, sonucu yaratan Allah'tır. İnsan sebebi seçer, buna cüz'î irade denir ve sorumluluğumuz oradadır. Sonucu varlığa getiren Allah'tır, buna küllî irade denir. Dua, seçtiğimiz sebeplerin en başındakidir, çünkü doğrudan sonucu yaratana seslenmektir. Dua kaderin karşısında durmaz, kaderin içinde bir kapıdır. Bunu bilmek iki hatayı önler: “nasılsa yazılmış” deyip dua ile tedbiri birlikte bırakmayı, ya da “ben okudum, olmaz” deyip sonucu kendine mal etmeyi.
Önce Deveni Bağla: Tedbir Duanın Rakibi Değil
Bir adam Efendimiz'e sorar: devemi bağlayıp mı tevekkül edeyim, salıp mı? Cevap: “Önce bağla, sonra tevekkül et” (Tirmizî). İşte bütün konu bu cümlede. Sıra şu: tedbir, dua, tevekkül, şükür.
- Yola çıkmadan fren, lastik ve emniyet kemeri.
- Evde elektrik, ocak ve kapı kilidi.
- Çocuk için merdiven ve ilaç dolabı.
- Sağlık: bir şikâyet varsa önce hekim. İlacı kimse kendi başına bırakmaz, azaltmaz ya da ertelemez; okumak tedavinin yerini tutmaz, yanına konur. Acil bir durumda dua beklemez, 112 aranır.
Bunların hepsi duanın rakibi değil, dua eden insanın yaptığı iştir. Kemerini takmadan “Allah korusun” demek tevekkül değil, ihmaldir.
Nazar için de bir tedbir var: hoşuna giden bir şey gören kişinin “Allah bereket versin” diye dua etmesi öğütlenir (İbn Mâce). Övdüğün şeye hayır dilemek, bakışı duaya çevirir. Kendi çocuğunu, evini, işini herkesin gözüne sokmamak da aynı tedbirin içindedir.
Okunacak Dua: Bakara 201, Âl-i İmrân 173 ve Nazar İçin Okumalar
Kur'an'da kaza ve beladan sığınmak için iki cümle öne çıkar. Birincisi iyiliği ve korunmayı birlikte ister:
Onlardan, “Rabbimiz! Bize dünyada da iyilik ver, ahirette de iyilik ver ve bizi ateş azabından koru” diyenler de vardır. (Bakara sûresi, 2/201)
İkincisi, korkutulan insanların ne yaptığını anlatır:
Onlar öyle kimselerdir ki, halk kendilerine, “İnsanlar size karşı ordu toplamışlar, onlardan korkun” dediklerinde, bu söz onların imanını artırdı ve “Allah bize yeter, O ne güzel vekildir!” dediler. (Âl-i İmrân sûresi, 3/173)
O insanlar korkuyu duayla karşıladı ve imanları arttı. Dar bir yerde, kötü haber gelince, yola çıkarken bu iki âyetin mealini okuyabilirsin; Arapçasını da mushaftan. Ezbere bilen ezberden, bilmeyen mushaftan okur. Geceye ayrı bir okuma aranırsa, Bakara sûresinin son iki âyetini geceleyin okuyana o gece yeteceği rivayet edilir (Buhârî ve Müslim). Bu da bir okumadır, bir tılsım değildir.
Nazar kısmının okuma listesi ayrı: Kalem sûresinin 51 ve 52. âyetleri, Âyetel Kürsî, Felak ve Nâs. Ayrıntısını nazar duası hangi sûreler okunur yazısında verdim, Âyetel Kürsî'nin ne yaptığını da Âyetel Kürsî büyüden korur mu yazısında. Çocuk içinse belirtilere önce çocuklarda nazar belirtileri yazısından bak ve bir sağlık şikâyeti varsa doktoru bekletme. Hiçbirinin sayısı ya da kırk günü yok; ölçü süreklilik.
Olduktan Sonra: Musibet Duası, “Keşke” ve Üst Üste Gelenler
Başa bir musibet geldiğinde Kur'an'ın öğrettiği söz bellidir:
Onlar; başlarına bir musibet gelince, “Biz şüphesiz (her şeyimizle) Allah'a aidiz ve şüphesiz O'na döneceğiz” derler. (Bakara sûresi, 2/156)
Bu söz sızlanmayı yasaklamaz; ağlayabilirsin, üzülebilirsin. Ama ilk cümle “biz Allah'a aitiz” olunca kaybın sahibi O olur ve kendini ya da başkasını suçlama alanı daralır.
Kaza olmuş, iş işten geçmiş. İlk cümle çoğu zaman “keşke”. Müslim'in rivayetinde Efendimiz, başına bir şey gelene “şöyle yapsaydım böyle olurdu” demeyi değil, “Allah'ın takdiridir, dilediğini yaptı” demeyi öğütler ve “eğer” sözünün şeytana kapı açtığını söyler (Müslim). Suçluluğu da pişmanlığı da bu cümleye bırak.
İkinci tuzak her kazayı nazara yüklemek. Çoğu kaza fren, yağmur ya da dalgınlıktır. Nazar şüphesi çoğu zaman kendi dikkatsizliğimizi koyacak rahat bir yer olur. Daha kötüsü, “nazar değdi” cümlesi bir insanı suçlamaya dönüşür: komşu bakmıştı, akraba övmüştü. Bunu yapma, kimseyi bir bakış yüzünden suçlama; bu kapıyı kapat. Hepsini nazara yüklemek de yanlış, hiçbirine bakmamak da. Yaralanma ya da şikâyet varsa önce hekim.
Tek bir kaza tek bir kazadır. Ama aynı iki ay içinde kaza, hastalık, iş kaybı ve evde huzursuzluk üst üste geldiyse bir bakış sorulabilir. Okuduğun hâlde aynı örüntü dönüyorsa ya da evde ve çocukta da belirtiler varsa yaz, birlikte bakalım. Nazar belirtileri ile her şey neden ters gidiyor yazıları ayırmana yardım eder. Ayrım şöyle yapılır: sebep her seferinde ayrı ve belliyse (yağmur, bakımsız araç, dalgınlık) mesele çoğu zaman dünyeviyle açıklanır. Sebep gösterilemiyor, aynı aşamada ya da aynı yerde tekrar ediyor, yanında gece huzursuzluğu ve evde gerginlik yürüyorsa tablo bakılmayı hak eder. Bunu uzaktan, bakmadan söylemek mümkün değil: “var” ya da “yok” demek için önce yazılanı okurum.
Karşı Kıyı: Yola Çıkıp Huzurla Dönmek
Karşı kıyıdaki insan sabah kapıyı kilitliyor, kemerini takıyor, iki âyeti okuyor ve yola çıkıyor. Akşam eve korkuyla değil şükürle giriyor. Direksiyona yeniden geçerken eli titremiyor, çocuğu yola çıkarırken içi sıkışmıyor. Kötü haber geldiğinde önce dua ediyor, sonra tedbirini alıyor, geceyi “bir şey olur mu” diye sayarak geçirmiyor. En üst basamak huzurdur ve namazını, evini korkusuz yaşamaktır. Bir yıl daha korkuyla yaşamak da bir seçimdir. Sebebe sarılırız, koruyan Allah'tır. Şüphen varsa yaz, bakalım inşallah. Ücret tektir, ilk görüşmede net söylenir. Netice Allah'tandır.
Sıkça Sorulan Sorular
Nazardan kazadan beladan koruyan dua hangisi?
Kur'an'da Bakara 201 ve Âl-i İmrân 173 öne çıkar; nazar için Kalem 51-52, Âyetel Kürsî, Felak ve Nâs okunur. Okumak tedbirin ve tedavinin yerini tutmaz.
Kazadan beladan korunmak için hangi âyetler okunur?
Bakara sûresi 201. âyet iyilik ve korunma ister, Âl-i İmrân 173 korkuya karşı güvendir. Yanlarına Âyetel Kürsî, İhlâs, Felak ve Nâs eklenebilir.
Kaza kader ise dua neden edilir?
Sebebe sarılmak emredilmiştir ve dua sebeplerin başındadır. Sonucu yaratan Allah'tır; dua kaderin dışında değil, içindedir.
Yola çıkarken ne okunur?
Bismillah ile başlayıp Âyetel Kürsî ile Felak ve Nâs okunabilir. Emniyet kemeri, fren ve lastik bakımı okumanın yerini tutmaz, yanına gelir.
Bela ile kaza aynı şey mi?
Değil. Kaza bir olaydır, bela insanı sınayan uzun ve ağır bir hâldir; ikisinde de sığınılacak kapı Allah'tır.
Her kazayı nazara yüklemek doğru mu?
Hayır. Çoğu kaza dikkat, yol ya da hava koşuludur. Aynı dönemde üst üste ve sebepsiz şeyler geliyorsa yaz, birlikte bakalım.
Dua günde kaç defa okunmalı?
Kur'an'da bunun bir sayısı yoktur. Ölçü süreklilik ve acele etmemektir; sayı satan tarifelere güvenme.
Okuduğum halde kötü bir şey olursa dua işe yaramadı mı demek?
Hayır. Dua bir ibadettir, karşılığının şekli ve vakti Allah'a aittir. Üst üste gelenler için yaz, birlikte bakalım.