Ümmü Sıbyan Nedir, Bebek ve Lohusa İçin Ne Yapılır?
Ümmü Sıbyan Halk İnanışında Kimdir?
Ümmü Sıbyan, halk inanışında yeni doğan bebeğe ve lohusaya zarar verdiğine inanılan, cin türünden bir varlığın adıdır. Adın anlamı “çocukların anası” gibi bir şeydir; sıbyan çocuk demek. Ümmü Sübyan, Ümmüsübyan ya da Ümmüs Sıbyan diye de yazılıyor. Anadolu'da doğum sonrası dönemle ilgili benzer korkular başka adlarla da anlatılır, bazen aynı kişi için birkaç ad birlikte kullanılır.
Bana bu adı yazanlar genellikle şöyle başlıyor: eşi yeni doğurmuş, bebek huzursuz ya da kadın korkuyor, yaşlılardan biri “bu Ümmü Sıbyan'dır” demiş. Cümle ağır olduğu için önce kaynağına bakmak lazım.
Kaynağı Ne? Kur'an'da Adı Geçmez
Kur'an'da Ümmü Sıbyan diye bir ad yoktur. Hadis kitaplarında da bu adla sabit bir haber olduğunu bilmiyorum. Adı daha çok halk inanışında ve bazı eski derleme eserlerde anlatılıyor, kökünün İslam öncesi kültürlere uzandığını söyleyenler de var. Ben bu kayıtları tek tek açıp kendim doğrulamadım; bunu uzaktan, kitap kitap kesin söylemek mümkün değil.
Kur'an'ın söylediği şey daha geniş ve daha sade: cinler vardır, insana musallat olabilirler ve insanın yardımı Allah'tandır. Bir adı olan ayrı bir yaratık bulmak yerine, ortada bir musallat şüphesi var mı diye bakılır.
Önce Hekim: Bebekte ve Lohusada Gerçekten Olabilecekler
Eski dilde “sıbyan” hastalıkları çocuklarda nöbet, havale ve sebebi bilinmeyen rahatsızlıkların hepsine verilen bir ad gibi kullanılırdı. Bugün bunların hepsinin bir tıbbi adı ve bir tedavisi var. Önce şunları ayır:
- Bebekte nöbet, morarma ya da ateşle birlikte kasılma. Bekleme, 112'yi ara.
- Emmeme, aşırı uyku hali ya da durmayan ağlama. Aynı gün çocuk hekimine götür.
- Lohusada uykusuzluk, kaygı, ağlama krizi ve “bebeğime bir şey olacak” korkusu. Doğum sonrası depresyon ve kaygı çok sık görülen, tedavisi olan bir tablodur ve bunun adı musallat değildir; doğumu takip eden hekime ya da bir psikiyatriste git. Kadın kendine ya da bebeğe zarar vermekten söz ediyorsa, ya da gerçekte olmayan sesler duyuyor ve görüyorsa, hiç beklemeden 112. Kullandığı ilacı kimse kendi başına bırakmasın, azaltmasın ya da ertelemesin.
- Ateşli hastalık. Hekim.
Bebeğe ya da anneye tedavi başlandıysa, okuma ve bakım onunla yan yana yürür. İkisi birbirini silmez.
Musallat Şüphesi Ne Zaman Sorulur?
Hekim tarafı temizse ve üç şey aynı haftalarda birlikte duruyorsa musallat sorusu açılır: bebekte ya da annede nedeni bulunamayan bir huzursuzluk, evin belli bir odasında ya da belli bir saatte artması, ve bir de doğumun hemen ardından, yani en yorgun ve en savunmasız anda başlamış olması. Musallat çoğu zaman insanın en zayıf ve en açık anında oturur; bunu cin musallatından nasıl korunulur yazısında da yazdım.
Bunu uzaktan, yazıdan teşhis etmem. Yazarsan adını ve annenin adını alırım, bakarım ve üç cevaptan birini açıkça söylerim: bir şey yok, önce hekim ya da bakım gerekiyor. Çocuklarda hangi işaretlerin ayrıca bakıldığını çocukta cin musallatı belirtileri ve çocuklarda nazar belirtileri yazılarında topladım.
Nasıl Korunulur, Ne Okunur?
Anneyi ve bebeği korumak için okumak yeterli bir sebep olarak elinin altında. Abdestli olarak Âyetel Kürsî, İhlâs, Felak ve Nâs okunur. Âyetel Kürsî şöyledir:
Allah kendisinden başka hiçbir ilah olmayandır. Diridir, kayyumdur. Onu ne bir uyuklama tutabilir, ne de bir uyku. Göklerdeki her şey, yerdeki her şey onundur. İzni olmaksızın onun katında şefaatte bulunacak kimdir? O, kulların önlerindekileri ve arkalarındakileri (yaptıklarını ve yapacaklarını) bilir. Onlar onun ilminden, kendisinin dilediği kadarından başka bir şey kavrayamazlar. Onun kürsüsü bütün gökleri ve yeri kaplayıp kuşatmıştır. (O, göklere, yere, bütün evrene hükmetmektedir.) Gökleri ve yeri koruyup gözetmek ona güç gelmez. O, yücedir, büyüktür. (Bakara sûresi, 2/255)
Bu bir korunmadır; tedavi ya da bakımın yerine geçen bir şey değildir ve hekime gitmeyi geciktirmez. Bebeğin yatağına iğne, kırmızı kurdele ya da muska koymak ise sebep sayılmaz, çünkü nesneye güç yüklenir. Bu ayrımı muska caiz mi yazısında anlattım.
Adın Gücü Yok, Korkunun Var
Bir adı anmak zarar vermez, bir adı duyunca sinmek yorar. Lohusanın korkusunu büyüten şey çoğu zaman o ad.
Karşı Kıyı: Anne Uyuyor, Bebek Uyuyor, Ev Sakin
Karşı kıyıdaki evde anne uyuyabiliyor, bebek emiyor ve uyuyor, baba işe giderken evden korkmuyor. Namaz ve okuma engelsiz; en üst basamak huzurdur. Bir kırk günü daha “acaba” diye geçirmek de bir seçimdir. Sebebe sarılırız, şifayı veren Allah'tır. Şüphen varsa yaz, bakalım inşallah. Ücret tektir, ilk görüşmede net söylenir. Netice Allah'tandır.
Sıkça Sorulan Sorular
Ümmü Sıbyan nedir?
Halk inanışında yeni doğan bebeğe ve lohusaya zarar verdiğine inanılan, cin türünden bir varlığın adıdır. Kur'an'da adı geçmez; bebekte ve lohusada gördüğün şikâyetin önce tıbbi karşılığına bakılır.
Ümmü Sıbyan'dan nasıl kurtulunur?
Önce bebekte ve annede tıbbi sebep elenir: nöbet ya da ateşte 112, lohusada ağır korku ve uykusuzlukta hekim. Hekim tarafı temizse ve tablo sürüyorsa yaz, birlikte bakalım; yanında Âyetel Kürsî, İhlâs, Felak ve Nâs okunur.
Ümmü Sıbyan belirtileri nelerdir?
Belirti diye sayılanların çoğu bebekte huzursuzluk ve nöbet, lohusada korku ve uykusuzluktur; bunların tıbbi adı vardır ve hekim bakar. Manevi bakış ancak hekim tarafı temizse sorulur.
Ümmü Sıbyan için muska ya da duası var mı?
Muska ve iğne gibi nesnelere güç yüklemek sebep sayılmaz. Korunma için Âyetel Kürsî, İhlâs, Felak ve Nâs okunur; bu bakımın yerini tutmaz.
Lohusa korkusu cin müdür?
Çoğu zaman değildir. Doğum sonrası kaygı ve depresyon sık görülür ve tedavisi vardır; hekime git. Kadın kendine ya da bebeğe zarar vermekten söz ediyorsa hemen 112.
Bebeğe nazar mı, Ümmü Sıbyan mı değer?
İkisi de aynı şikâyetin altına yazılabiliyor ve ayrımı uzaktan yapamam. Önce hekim; sonra çocuklarda nazarın işaretleri için çocuklarda nazar belirtileri yazısına bak.