Bebeklerde Musallat Belirtileri Nasıl Ayırt Edilir?

Bebekte Musallat Belirtisi Diye Aranan Şeyin İlk Adresi Çocuk Doktorudur

Bebekte musallat belirtileri diye bir liste arıyorsan, sana verebileceğim ilk cevap şu: o listeden önce çocuk doktoru gelir, ve bu sıra hiçbir vakada bozulmaz.

Sebebi basit. Yetişkin nerede ağrıdığını söyler, çocuk odanın bir köşesini gösterir. Bebek hiçbir şey söylemez. Bebeğin elinde tek bir dil vardır, o da ağlamaktır; açlık da, gaz da, kulak iltihabı da, korku da aynı sesle çıkar. Bu yüzden bebekte “belirti” dediğin şey aslında bebeğin davranışı değil, senin o davranışa yaptığın yorumdur. Yazının tamamı bu cümlenin üzerine kurulu.

Şunlar varsa manevi yorum arama, doğrudan hekime git ve beklemeyi düşünme bile:

• Ateş, özellikle üç aydan küçük bir bebekte.
• Kusma, ishal, ağızda kuruluk, bezin saatlerdir kuru kalması.
• Emmeme, beslenmeyi reddetme ve kilo alamama.
• Havale ve nöbet; kasılma, gözlerin bir noktaya kayması.
• Dudakta ya da ciltte morarma, hızlanan ve zorlanan nefes.
• Saatlerce süren, susmayan, sürekli tiz bir ağlama.
• Bıngıldağın (fontanel) şişmesi ya da içeri çökmesi.
• Basınca solmayan döküntü.

Bunlar tartışılmaz. Bebekte saat kaybı, yetişkindeki gün kaybına bedeldir. Doktorun verdiği bir tedavi varsa bırakma, kontrolünü de erteleme. Manevi bakım hekimin yerine geçmez; yürürse onun yanında yürür.

Ailelerin Anlattığı Belirtilerin Neredeyse Hepsinin Sıradan Bir Karşılığı Var

Bu kapıya bebeği için yazan annelerin anlattıkları birbirine benziyor: gece hep aynı saatte başlayan ağlama, memeyi reddetme, uykuda ani irkilme, boşluğa bakıp gülme. Bunları tek tek açayım, çünkü her birinin bilinen bir karşılığı var.

• Kolik. İkinci haftada başlar, 6 ile 8 haftada tepe yapar, çoğu bebekte 3 ile 4 aylıkken kendiliğinden biter. Ağlama akşamüstü ve gecenin başında toplanır; ailenin “hep aynı saatte ağlıyor” dediği şey çoğu vakada budur.
• Gaz ve reflü. Bebeğin mide girişindeki kapak henüz gevşektir, sırt üstü yatınca süt yukarı kaçar ve yemek borusunu yakar. Bebek yatırılınca ağlar, dik tutulunca susar. Bu ayrım tek başına çok şey anlatır.
• Diş çıkarma. Çoğunlukla 6. ay dolayında başlar; huzursuzluk, salya artışı ve her şeyi ısırma ile gelir.
• Kulak enfeksiyonu. Yatarken artan bir ağrıdır, bu yüzden gece belirginleşir. Bebek kulağını çeker, başını yastığa sürter.
• D vitamini eksikliği. Huzursuzluk, terleme ve bölünen uyku yapar; ülkemizde bebeklere rutin damla verilmesinin sebebi de budur.
• Uyku regresyonu. 4. ay civarında bebeğin uyku yapısı yetişkininkine döner, yüzeysel evre uzar, gece uyanmaları birden çoğalır. Aylardır düzgün uyuyan bir bebeğin bir hafta içinde değişmesi ailelerin en çok korktuğu tablodur, ve sebebi çoğu zaman budur.
• Moro refleksi. Bebek uykuda kollarını iki yana açıp irkilir. Bu bir korku değil, doğuştan gelen bir reflekstir ve 4 ile 6 ay arasında kendiliğinden söner.
• Ayrılık kaygısı. 8. ay dolayında başlar, 1,5 yaş civarında tepe yapar. Anne odadan çıkınca ağlayan, gece uyanıp elini arayan bebek burada anlatılır.

Bu listeden kendi bebeğin için birkaç madde işaretlediysen bu iyi haber. Sıra büyüdükçe de değişmez: çocukta cin musallatı belirtileri yazısında da önce eleme vardır, sonra teşhis.

Bebeğin Boşluğa Bakıp Gülmesi Neden Belirti Değil?

Sana bir şey sorayım. Bebeğin boşluğa bakıp güldüğünde içine düşen o his gerçekten bebekten mi geliyor, yoksa sana anlatılanlardan mı?

Yeni doğan bir bebeğin net görme mesafesi 20 ile 30 santimdir; ilk haftalarda seçebildiği tek şey kucağındaki yüzdür. Gerisi bulanık lekeler, ışık ve gölge hareketidir. Tavandaki bir gölgeye, kıpırdayan perdeye, lambanın parlaklığına takılıp gülmesi bundandır. Bebekler ilk aylarda uykuda da gülümser; bunun bir muhatabı yoktur, sinir sisteminin kendi hareketidir.

Belirti sayılmayan başka şeyler:

• Uykuda gülmek ya da ağlamak.
• Aynaya tepki vermek. Bebek 18 ay dolayına kadar aynadakinin kendisi olduğunu bilmez, karşısındakini başka bir bebek sanır.
• Belli bir kişinin kucağına gitmek istememek. 8 aydan sonra yabancı kaygısı beklenen bir şeydir.
• Hıçkırık, hapşırık, uykuda ses çıkarma.
• Komşunun rüyası ve komşunun yorumu.

Bunların hiçbiri bebeğe özgü değil. Hepsi gelişimin bilinen basamakları, ve zamanı gelince kendiliğinden geride kalıyor. Bir şeyi belirti yapan onun tuhaf görünmesi değil, gelişimin o basamağına uymamasıdır.

Bir şeyi de açıkça söyleyeyim. Bebeğe korku okutmak, ağlatana kadar üstünde işlem yaptırmak, ipe düğüm attırmak, üzerine bir şey bağlatmak yanlıştır ve bu kapıda yeri yoktur. Kime gidilir, kime gidilmez, gerçek hoca nasıl anlaşılır yazısında işaretleriyle sıraladım.

Bakılan Şey Tek Bir Gece Değil, Aylarca Süren Bir Düzendir

Bakılan bir yer var, ama sandığından çok daha dar.

Bebekte tek bir gece, tek bir çığlık hiçbir şeye delil olmaz. Baktığım ilk şey süredir. Olağan sebeplerin hemen hepsinin bir sonu vardır: kolik dördüncü ay dolayında biter, uyku regresyonu 2 ile 6 hafta sürer, diş ağrısı birkaç gün sürer, enfeksiyonun tedavisi vardır. Hekim tarafı temiz çıktığı hâlde aynı düzen aylardır yerinde duruyorsa, hafifleyip sonra geri geliyorsa, tablo başka bir yerden konuşulur.

İkinci baktığım şey ev halkıdır. Bebeğin huzursuzluğu ile aynı haftada annenin uykusu bozulduysa, evde herkesin hâli birden ağırlaştıysa, mesele bebeğin kendisi olmayabilir. Tutulan ev de olur; o tabloyu evde musallat belirtileri yazısında ayrı yazdım.

Nazar ile musallatı da karıştırma. Nazarın bir olayı vardır: bir ziyaret, hayran bir övgü, kalabalık bir gün. Ardından gelen 1 ile 3 gün içinde bebeğin uykusu ile iştahı birlikte bozulur. Nazarın çocuktaki hâlini çocuklarda nazar belirtileri yazısında anlattım. Musallatın imzası başkadır ve bebekte okunması en zor olanıdır, çünkü bebek ne gösterebilir ne anlatabilir.

Onun için burada dürüst olmam gerekiyor: bebekte bunu uzaktan kesin söylemek mümkün değil.

Bir yazıyla, bir listeyle, bir videoyla bebeğe teşhis konmaz. Ben de koymam. Yapabileceğim şey bakımdır; onun da nasıl işlediğini aşağıda yazdım.

Evde Ne Yapabilirsin? Kur'an ve Dua, Tarif Değil

Evde yapılacak şey sadedir, ve bir tarif değildir.

Bebeğinin başında Âyetel Kürsî'yi (Bakara sûresi 255. âyet) oku, Felak ve Nâs sûrelerini oku, ellerine üfleyip yüzüne ve bedenine sür. Nazar için Kalem sûresinin 51 ve 52. âyetleri okunur. Gece korkan çocuklar için kapımızda bilinen sûreler Meryem, Cin ve Rahmân'dır. Anne baba kendi evladına okur, bunda hiçbir sakınca yoktur. Hangi sûrenin neye okunduğunu nazar duası ve sûreler yazısında topladım.

Sayı vermem, saat vermem, “şu kadar defa oku” demem. Böyle bir pazarlık bu ilimde yoktur; verilen sayı insanı asıl işten uzaklaştırır.

Yapmayacakların ise daha önemli. Bebeğe tuz dökme, üstüne ip düğümleme, üzerine yazı yazdırma, ne yaptığını bilmediğin birinin eline verme. Bebeğin yanında bu konuyu konuşma da; korku evde ne kadar çok konuşulursa o kadar büyür, ve büyüdükçe asıl tabloyu görmek zorlaşır. Sen sakin ol. Bebek annesinin gerginliğini sesinden ve kucağından okur, sen gevşedikçe o da gevşer.

Günlük korumanın nasıl kurulduğunu cin musallatından nasıl korunulur yazısında ayrıntısıyla yazdım.

Ne Zaman Yazmalısın?

Sıra kısadır. Önce çocuk doktoru. Tetkikler temiz, kolik yaşı geçmiş, uyku regresyonu penceresi kapanmış, tedavi edilecek bir şey bulunamamış. Buna rağmen düzen haftalardır aynı yerde duruyor ve sen geceleri uyuyamıyorsun.

O zaman yaz.

Yazmadan önce iki hafta boyunca bir kâğıt tut: ağlamanın saatini, ne kadar sürdüğünü, o gün ne yendiğini ve bebeğin dik tutulunca susup susmadığını yaz. Bu kâğıt hem doktorun işine yarar hem benim. Kulaktan dolma bir yorumdan çok daha fazlasını söyler, çünkü hafıza korkuyla birlikte şekil değiştirir; yazılan tarih değiştirmez.

Bakımda ne olur, açık söyleyeyim. Bebeğin adını ve annenin adını alırım, ebced ile bakarım. Bakımı yalnız yapmam; bana hizmet eden hüddamlarım vardır, durumu onlarla birlikte görürüm. Ne çıkarsa onu söylerim: musallat değilse “değil” derim, nazarsa nazar derim, iş doktorunsa seni doktora yönlendiririm. Korkutmam, çünkü korkutmak bu kapının işi değil. Bakımın baştan sona nasıl yürüdüğünü manevi bakım nedir yazısında anlattım.

Ücrette sürpriz yok: tek bir bakım ücreti vardır, ilk görüşmede net söylenir. Garanti veren yanlış söyler, netice Allah'tandır.

Bebeğin için endişelenmen ayıp değil, boş yere korktuğunu düşünüp çekinmen de. Yaz, birlikte bakalım.